Naslovna › Mala matura › Fizika
Kinetička i potencijalna energija
Fizika za malu maturu
Jedinica 5: Ravnoteža, potisak i energija
Podsetnik
Kinetičku energiju ima svako telo koje se kreće: Ek = m · v²/2. Brzina se prvo kvadrira, pa se tek onda množi masom.
Primer: lopta mase 0,4 kg leti brzinom 10 m/s, pa je Ek = 0,4 kg · (10 m/s)² : 2 = 0,4 · 100 : 2 = 20 J.
Gravitacionu potencijalnu energiju ima telo koje se nalazi na nekoj visini h iznad izabranog nivoa (tla, poda): Ep = m · g · h, uz g = 10 N/kg.
Primer: kofer mase 15 kg leži na polici 2 m iznad poda, pa je Ep = 15 kg · 10 N/kg · 2 m = 300 J.
- Masu pretvori u kilograme (1 kg = 1.000 g), a visinu u metre.
- Iz ovih formula možeš da izračunaš i masu, brzinu ili visinu: nepoznatu veličinu izraziš iz formule.
Energiju elastične deformacije ima telo koje je istegnuto, sabijeno ili savijeno, a teži da se vrati u prvobitni oblik, kao opruga u hemijskoj olovci ili istegnuta gumica.
Jedinica energije je džul (J), a 1 kJ = 1.000 J.
Probaj zadatak
Zadatak 1
Sanke sa detetom, ukupne mase 40 kg, klize po snegu brzinom 5 m/s. Kolika je kinetička energija sanki sa detetom? Upiši samo broj (u J).
Upiši broj (u J)
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: 500
Kinetička energija je Ek = m · v²/2. Zamena: Ek = 40 kg · (5 m/s)² : 2 = 40 · 25 : 2 = 500 J. Česta greška je da se brzina ne kvadrira, pa se dobije 40 · 5 : 2 = 100 J.
Zadatak 2
Automobil ubrza sa 20 km/h na 60 km/h. Kako se pri tome menja njegova kinetička energija?
- Poveća se 3 puta.
- Poveća se 9 puta.
- Ostaje ista, jer se masa ne menja.
- Poveća se 6 puta.
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: B. Poveća se 9 puta.
Kinetička energija Ek = m · v²/2 zavisi od kvadrata brzine. Brzina je 3 puta veća (60 : 20 = 3), pa je energija 3² = 9 puta veća. Česta greška je da se misli da energija raste isto koliko i brzina, 3 puta.