Naslovna › Mala matura › Geografija
Klima, vode i zaštićena priroda Srbije
Geografija za malu maturu
Jedinica 9: Srbija — klima, vode, stanovništvo i privreda
Podsetnik
Klima zavisi od geografske širine, nadmorske visine, reljefa i udaljenosti od mora. Sa porastom visine temperatura opada, pa su planine hladnije od nizija; na planinama pada i više kiše i snega.
Sliv je područje sa kog sve tekuće vode otiču u isto more, a granica između dva sliva je razvođe. Teritorija Srbije pripada slivovima tri mora: Crnog, Jadranskog i Egejskog.
Sliv reke određuješ tako što pratiš njen tok do mora: pritoka → reka u koju se uliva → … → more.
Primer: Una se uliva u Savu, Sava u Dunav, a Dunav u Crno more, pa Una pripada crnomorskom slivu.
Jezera po nastanku:
- prirodna nastaju u prirodnim udubljenjima tla;
- veštačka (akumulaciona) nastaju kada čovek pregradi reku branom.
Banje su lečilišta uz izvore termomineralnih voda, toplih podzemnih voda sa rastvorenim mineralima.
Nacionalni park je veliko zaštićeno područje očuvane prirode, a specijalni rezervat prirode čuva retke biljke i životinje.
Probaj zadatak
Zadatak 1
Koji tip klime preovladava u najvećem delu Srbije?
- mediteranska
- umereno kontinentalna
- okeanska (maritimna)
- subpolarna
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: B. umereno kontinentalna
U najvećem delu Srbije leta su topla, zime hladne, a godišnja doba jasno izražena, što je obeležje umereno kontinentalne klime. Na visokim planinama klima je planinska, ali ona zauzima mali deo teritorije. Mediteranska klima, sa toplim i suvim letima, vlada uz Sredozemno more, a okeanska, sa blagim zimama, uz obale okeana.
Zadatak 2
Upiši naziv vetra koji kroz Đerdapsku klisuru ulazi u Srbiju i u hladnijem delu godine jako duva u Beogradu i Banatu.
Upiši reč
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: košava
Košava je jak, hladan i suv vetar koji duva sa jugoistoka. Kroz Đerdap prodire ka Panonskoj niziji, pa je najjača u Podunavlju, Beogradu i Banatu. Javlja se najčešće u hladnijem delu godine i može da traje više dana.