Naslovna › Mala matura › Geografija
Vode na kopnu
Geografija za malu maturu
Jedinica 5: Hidrosfera i stanovništvo
Podsetnik
Reka počinje izvorom, a završava se ušćem u drugu reku, jezero ili more. Ušće u more može imati oblik delte ili estuara.
- pritoka je reka koja se uliva u veću reku;
- rečni sistem čine glavna reka i sve njene pritoke;
- sliv je cela površina sa koje sve tekuće vode otiču u jednu reku;
- vodostaj je visina vode u reci; čita se na vodomeru i menja se tokom godine;
- proticaj je količina vode koja za 1 s protekne kroz korito reke (u m³/s).
Jezera po postanku:
- tektonska, u udubljenjima nastalim pomeranjem Zemljine kore (npr. Ohridsko jezero);
- vulkanska, u kraterima ugašenih vulkana;
- glacijalna, u udubljenjima koja je izdubio lednik;
- kraška, u udubljenjima u krečnjaku;
- veštačka, nastala pregrađivanjem reke branom (npr. Vlasinsko jezero).
Podzemne vode nastaju kada padavine poniru kroz propusne stene; skupljaju se u porama i pukotinama stena, iznad nepropusnog sloja. Izvori mogu biti hladni, termalni (sa toplom vodom) i mineralni (sa mnogo rastvorenih minerala).
Lednik je velika masa leda koja nastaje od sabijenog snega iznad snežne granice, gde se sneg ne otopi ni leti i polako se kreće.
Probaj zadatak
Zadatak 1
Koja reka na svetu ima najveći proticaj (najviše vode)?
- Nil
- Misisipi
- Amazon
- Jangcekjang
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: C. Amazon
Amazon u Južnoj Americi je najvodonosnija reka sveta: protiče kroz kišnu ekvatorijalnu šumu i prima stotine pritoka. Nil je veoma dugačak, ali nosi znatno manje vode.
Zadatak 2
Kako se naziva ušće na kome se reka račva na više rukavaca, između kojih su ostrva od rečnog nanosa?
- estuar
- delta
- meandar
- aluvijalna ravan
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: B. delta
To je delta: kod ušća reka usporava i taloži nanos, pa se račva na rukavce između kojih nastaju ostrva. Estuar je ušće u obliku levka, u kome plima i morske struje odnose nanos. Deltu ima, na primer, Dunav na ušću u Crno more.