Elektronski omotač i periodni sistem

Hemija za malu maturu

Jedinica 2: Periodni sistem i hemijske veze

Podsetnik

Raspored elektrona po energetskim nivoima (prvih 20 elemenata): prvi nivo prima najviše 2 elektrona, drugi najviše 8, a treći 8; tek tada počinje četvrti.

Valentni elektroni su elektroni na poslednjem energetskom nivou.

Položaj u periodnom sistemu:

broj periode jednak je broju energetskih nivoa;
u 1. i 2. grupi broj valentnih elektrona jednak je broju grupe;
u grupama od 13. do 18. broj valentnih elektrona je broj grupe − 10.

Primer: ugljenik (Z = 6) ima raspored 2, 4. Elektroni su na dva nivoa, pa je ugljenik u 2. periodi, a sa 4 valentna elektrona u 14. grupi.

Elementi iste grupe imaju isti broj valentnih elektrona, pa imaju slična hemijska svojstva.

Metali su u levom delu i u sredini periodnog sistema, nemetali u gornjem desnom delu, a plemeniti gasovi u 18. grupi. Atomi plemenitih gasova imaju 8 elektrona na poslednjem nivou (helijum 2).

Probaj zadatak

Zadatak 1

Koji raspored elektrona po energetskim nivoima ima atom hlora (Z = 17)?

2, 15
2, 7, 8
2, 8, 7
2, 8, 8

Prikaži rešenje

Tačan odgovor: C. 2, 8, 7

Atom hlora ima 17 elektrona: prvi nivo prima najviše 2, drugi najviše 8, a preostalih 7 ide na treći nivo, pa je raspored 2, 8, 7. U rasporedu 2, 15 drugi nivo ima previše elektrona, a u 2, 7, 8 nivoi su popunjeni pogrešnim redom. Raspored 2, 8, 8 ima 18 elektrona, kao jon Cl⁻, a ne neutralan atom.

Zadatak 2

Na kom od navedenih mesta u periodnom sistemu se nalazi nemetal?

3. perioda, 1. grupa
2. perioda, 16. grupa
3. perioda, 13. grupa
4. perioda, 2. grupa

Prikaži rešenje

Tačan odgovor: B. 2. perioda, 16. grupa

U 2. periodi i 16. grupi nalazi se kiseonik, nemetal iz desnog dela periodnog sistema. Na ostalim mestima su metali: natrijum (3. perioda, 1. grupa), aluminijum (3. perioda, 13. grupa) i kalcijum (4. perioda, 2. grupa). Pazi: nisu svi elementi desno od 2. grupe nemetali, aluminijum je metal iako je u 13. grupi.

Sve lekcije: Hemija