Naslovna › Mala matura › Istorija
Srbi pod osmanskom i habzburškom vlašću
Istorija za malu maturu
Jedinica 5: Rani novi vek i doba revolucija
Podsetnik
Osmansko carstvo je država sultana koja je vekovima, od 14. do početka 20. veka, vladala velikim delom Balkana. Hrišćani su u njemu imali manje prava od muslimana i plaćali su posebne poreze.
- Habzburška monarhija je država dinastije Habzburg sa središtem u Beču. Obuhvatala je Austriju, Češku, Ugarsku i Hrvatsku, a vremenom i krajeve severno od Save i Dunava.
- Patrijarh je poglavar pravoslavne crkve jedne zemlje, a mitropolit poglavar crkve jedne veće oblasti.
- Povlastice (privilegije) su posebna prava koja vladar daje jednoj grupi ljudi.
- Seoba je preseljenje velikog broja ljudi u drugu zemlju ili oblast.
U 17. i 18. veku Habzburška monarhija i Osmansko carstvo vodili su duge ratove, često na tlu Srbije. Granica se pomerala, a stanovništvo je mnogo stradalo.
Odlomak iz izvora: pitaj se ko ga je napisao, kada i šta je time hteo da postigne.
Probaj zadatak
Zadatak 1
Kako se zvao osmanski konjanik koji je za vojnu službu dobijao od sultana zemljišni posed (timar) i od seljaka ubirao deo prinosa?
- janičar
- hajduk
- spahija
- uskok
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: C. spahija
Spahija je bio osmanski konjanik koji je umesto plate dobijao timar, to jest zemlju sa selima. Zauzvrat je morao da ide u rat, a od seljaka je ubirao deo prinosa. Janičari su bili sultanova pešadija, a hajduci i uskoci su se borili protiv Osmanlija.
Zadatak 2
Crnogorski vladike, koji su bili i crkveni poglavari i svetovni vođe naroda, imali su sedište u Peći.
- Tačno
- Netačno
Prikaži rešenje
Tačan odgovor: Netačno
Netačno. Sedište crnogorskih vladika bilo je na Cetinju, a u Peći je bilo sedište Pećke patrijaršije. Vladike su istovremeno bili crkveni poglavari i svetovni vođe naroda; od kraja 17. veka (vladika Danilo) poticali su iz porodice Petrović Njegoš.